Η Θεωρία δεσμού ή προσκόλλησης (Attachement Theory), αναπτύχθηκε από τον John Bowlby (1969) και υποστηρίζει ότι για να αναπτυχθεί το άτομο φυσιολογικά χρειάζεται να δημιουργήσει αμοιβαία ικανοποιητικές διαπροσωπικές σχέσεις και εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η σχέση γονέα-παιδιού από τη βρεφική ηλικία, η οποία φαίνεται πως επηρεάζει τις σχέσεις που διαμορφώνει το άτομο στην ενήλικη ζωή του.
Τύποι προσκόλλησης
Ασφαλής τύπος προσκόλλησης
Οι ενήλικες με ασφαλή τύπο προσκόλλησης νιώθουν ασφάλεια και προστασία στο περιβάλλον τους και δύναται να αναζητήσουν βοήθεια από αυτό όταν την χρειαστούν. Αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους ως άξιο, αγαπητό και με αυτοπεποίθηση και διαμορφώνουν σχέσεις που χαρακτηρίζονται από εμπιστοσύνη και τρυφερότητα. Παρουσιάζουν υψηλά επίπεδα αυτοεκτίμησης και δείχνουν εμπιστοσύνη στους άλλους.
Αποφευκτικός τύπος προσκόλλησης
Τα άτομα με αποφευκτικό τύπο προσκόλλησης δημιουργούν σχέσεις που χαρακτηρίζονται από έλλειψη εμπιστοσύνης και φόβο εγγύτητας που απορρέει από τον φόβο απόρριψης. Επιθυμούν να είναι ανεξάρτητα, έχουν θετική εικόνα για τον εαυτό τους και αρνητική για τους άλλους, ενώ παρουσιάζουν χαμηλό βαθμό ικανοποίησης από τις σχέσεις τους. Δυσκολεύονται στην αναγνώριση των συναισθημάτων τους καθώς και στη διαχείριση στρεσογόνων καταστάσεων. Έχουν την ικανότητα να καταπιέζουν ή να αγνοούν συνειδητά την ψυχική τους δυσφορία, παρολαυτά αυτός ο πόνος μπορεί να εκδηλωθεί με σωματικά συμπτώματα, προβλήματα ύπνου κλπ. Τα αποφευκτικά άτομα είναι ικανά να μετατρέψουν τον ανεπίλυτο ψυχικό τους πόνο σε αισθήματα εχθρότητας, μοναξιάς και αποξένωσης από τους άλλους. Οι αποφευκτικοί άνδρες τείνουν να αγνοούν το πρόβλημα μέσα στη σχέση και είναι απειλητικό γι’αυτούς να εγκαταλείψουν μια σχέση.
Αγχώδης τύπος προσκόλλησης
Οι ενήλικες με αυτό τον τύπο προσκόλλησης αναπτύσσουν συντροφικές σχέσεις που χαρακτηρίζονται από εμμονικές προσπάθειες ταύτισης με τον άλλο, εκφράζοντας με αυτό τον τρόπο μια έντονη ανάγκη για εγγύτητα. Τα άτομα αυτά δεν λαμβάνουν ικανοποίηση από τη σχέση τους, ενώ παρουσιάζουν χαμηλή αυτοπεποίθηση, βιώνουν άγχος, φόβο απόρριψης και θυμό.
Αποδιοργανωμένος τύπος προσκόλλησης
Είναι η αίσθηση του «φόβου χωρίς λύση», όπως αναφέρει η Mary Main (“fear without solution”). Ως ενήλικες τα άτομα αυτά δείχνουν απόμακροι τη μια μέρα και συναισθηματικοί την επόμενη. Βιώνουν έντονο φόβο απόρριψης, παρουσιάζουν αντιφατικές συμπεριφορές, έχουν έλλειψη εμπιστοσύνης προς τους άλλους και υψηλό άγχος. Αυτός ο τύπος προσκόλλησης συνδέεται συχνά με διαταραχές διάθεσης ή προσωπικότητας.
Βιβλιογραφικές Αναφορές
Shemmings, D., & Shemmings, Y. (2011). Understanding Disorganized Attachment: Theory and Practice for Working with Children and Adults. Jessica Kingsley Publishers.
Shaver, P. & Mikulincer, M. (2008). An Overview of Adult Attachment Theory.
